Spreken ze in Zuid-Afrika een soort Nederlands?

Het Afrikaans vertoont overeenkomsten met het Nederlands. Toch worden Afrikaanse schrijvers en dichters door leerlingen bijna niet gelezen; deze literatuur lijkt geen onderdeel te zijn van het Nederlandse culturele erfgoed. Betekent dat dat Afrikaans, ondanks de vele overeenkomsten, een geheel andere taal is dan het Nederlands? Deze vraag staat in deze les centraal.

Het lesmateriaal

Het lesmateriaal bestaat uit een Powerpointpresentatie en een opdracht.

Deze les is in een serie goed te combineren met de les Hoe is menselijke taal ontstaan?

Wetenschappelijke onderbouwing

Geschiedenis

Wanneer het Afrikaans vanuit een historische invalshoek bekeken wordt, kun je stellen dat het Afrikaans een vorm van het Nederlands is, omdat de oorsprong ligt bij Nederlandse kolonisten die zich in Zuid-Afrika vestigden. Later is de Kaapkolonie echter ook in handen geweest van de Engelsen, waardoor er een verengelsing van de taal plaatsvond. Dit argument zou pleiten voor het feit dat Afrikaans geen vorm van het Nederlands is. Bovendien was het Afrikaans een belangrijk onderdeel van het nationalisme in Zuid-Afrika.

Taalkunde

Ook taalkundig gezien is deze vraag interessant. Het Nederlands is immers de basis van het Afrikaans, maar de taal heeft zich zelfstandig ontwikkeld. Het huidige Afrikaans vertoont nog steeds duidelijke overeenkomsten met hedendaagse dialecten uit Zuid-Holland, een van de provincies waaruit de kolonisten afkomstig waren. Maar natuurlijk zijn er ook duidelijke verschillen aan te wijzen, zoals het gebruik van woorden die in het Nederlands niet gebruikt worden.

Er worden verschillende verklaringen voor deze verschillen aangewezen. Taalkundigen gaan ervan uit dat de aanwezigheid van sprekers van andere Europese talen in de kolonie geen blijvende invloed gehad hebben op de taal. Het Maleis-Portugees, de taal die door de slaven uit het verre Oosten werd gesproken, zou wel veel invloed gehad hebben. Op die manier zou het Nederlands zich dus na contact met andere talen hebben aangepast. Andere taalkundigen zien het Afrikaans als een geïsoleerde variant van het Nederlands die zich spontaan heeft ontwikkeld. In die opvatting is het Afrikaans een op zichzelf staande taal.

Afrikaanse literatuur

De eerste Afrikaanse literatuur is sterk beïnvloed door het Nederlands, en Nederlandse literatuur was een inspiratie voor de eerste Afrikaanse schrijvers en dichters. Later werd de Nederlandse literatuur meer losgelaten. Een van de bekendste Afrikaanse dichteressen van nu is Antjie Krog. Zij werd in 1952 geboren in Zuid-Afrika en schrijft al sinds haar 18e jaar poëzie in het Afrikaans. Na haar debuut Dogter van Jefta volgden vele bundels waarin ze thema’s als moederschap, ouder worden, ongelijkheid en racisme aankaart.

Verder lezen?

Noordegraaf, J. (2004). Van Kaapsch Hollandsch naar Afrikaans. Visies op verandering. In T. Janssen, S. Daalder & J. Noordegraaf (Red.), Taal in verandering. Artikelen aangeboden aan Arjan van Leuvensteijn bij zijn afscheid van de opleiding Nederlandse Taal en Cultuur aan de Vrije Universiteit Amsterdam (pp. 169-184). Amsterdam: Stichting Neerlandistiek VU & Münster: Nodus Publikationen.

Uitgeverij Podium (z.j.). Antjie Krog. Geraadpleegd op 03-04-2018, http://www.uitgeverijpodium.nl/Auteurs/author/68/Antjie-Krog.

Vooys, C.G.N. de (1970). Het Afrikaans. In C.G.N. de Vooys, Geschiedenis van de Nederlandse taal (pp.218-225). Groningen: Wolters-Noordhoff. Geraadpleegd op 03-05-2018, http://www.dbnl.org/tekst/vooy001gesc01_01/vooy001gesc01_01_0013.php.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *